Tekerlekli Sandalye Basketbolcularının Liderlik Yönelimlerinin Yaşam Tatminine Etkisi

Yazarlar

DOI:

https://doi.org/10.5281/zenodo.18505705

Anahtar Kelimeler:

Basketball, leadership, life satisfaction, wheelchair

Özet

Bu çalışmada, tekerlekli sandalye basketbolcularının liderlik yönelimlerinin yaşam tatmini üzerindeki etkisinin incelenmesi amaçlanmıştır. Araştırma grubunu, Türkiye Basketbol Federasyonu (TBF) Tekerlekli Sandalye Basketbol 1. ve 2. Liglerinde forma giyen toplam 137 profesyonel erkek basketbolcu oluşturmaktadır. Demografik verilerin toplanmasında araştırmacı tarafından oluşturulan Kişisel Bilgi Formu kullanılmış; sporcuların liderlik yönelimlerini belirlemek amacıyla Çok Yönlü Liderlik Yönelimleri Ölçeği, yaşam tatminlerini ölçmek için ise Yaşam Tatmini Ölçeği uygulanmıştır. Verilerin analizinde öncelikle normallik ve varyans homojenliği test edilmiştir. İkili karşılaştırmalarda Bağımsız Örneklemler t-Testi, çoklu karşılaştırmalarda Tek Yönlü Varyans Analizi (One-Way ANOVA) kullanılmış; liderlik yönelimlerinin yaşam tatmini üzerindeki etkisini belirlemek amacıyla hiyerarşik regresyon analizi gerçekleştirilmiştir. Analiz sonuçları, yaş, spor yaşı ve engel durumu gibi değişkenlere göre sporcuların liderlik yönelimleri ve yaşam tatmini düzeylerinde istatistiksel olarak anlamlı istatistiksel olarak anlamlı farklılıklar tespit edilmiştir. Regresyon analizi bulgularına göre, liderlik düzeyinin yaşam tatmininin anlamlı bir yordayıcısı olduğu belirlenmiştir (F = 54,284; p < .001). Liderlik düzeyi, yaşam tatminindeki toplam varyansın yaklaşık %28’ini açıklamaktadır. Buna göre, liderlik puanındaki bir birimlik artışın, yaşam tatmini puanında 0,801 birimlik artış sağladığı tespit edilmiştir. Sonuç olarak, tekerlekli sandalye basketbolcularının liderlik yönelimlerinin yalnızca sportif performansla sınırlı kalmadığı, aynı zamanda bireylerin yaşam tatminlerini anlamlı düzeyde artıran önemli bir psikososyal faktör olduğu söylenebilir.

Referanslar

Abubakar, A. K., Gillam, L., & Sastry, N. (2025). The role of the Internet of Things (IoT) in achieving the United Nations (UN) Sustainable Development Goals (SDGs): A systematic review. ACM Computing Surveys (CSUR), 58(3), 1–46.

Auxter, D., Pyfer, J., & Huettig, C. (1997). Principles and methods of adapted physical education and recreation. Madison, WI: Brown & Benchmark.

Bozgüney, R., & Büyükipekci, S. (2022). Examining the relationship between the leadership levels and authenticity of the students in the department of recreation. Pakistan Journal of Medical & Health Sciences, 16(02), 777–777.

Carbó-Carreté, M., Guàrdia-Olmos, J., Giné, C., & Schalock, R. L. (2016). A structural equation model of the relationship between physical activity and quality of life. International Journal of Clinical and Health Psychology, 16(2), 147–156.

Chen, P., Yu, H., Lin, C. F., Guo, J., Elliott, J., Bleakney, A., & Jan, Y. K. (2024). Effect of adaptive sports on quality of life in individuals with disabilities who use wheelchairs: A mixed-methods systematic review. Disability and Rehabilitation: Assistive Technology, 19(8), 2774–2790.

Cohen, A., & Vitaliano, P. P. (2017). Leadership in sport: The role of leadership styles in athletic performance and satisfaction. Journal of Applied Social Psychology, 47(10), 582–592. doi:10.1111/jasp.12414

Çuhadar, A., & Bozgüney, R. (2025). İş yaşam kalitesinin güvenlik iklimi üzerine etkisi: Antrenörler ve spor uzmanları üzerine bir araştırma. Beden Eğitimi ve Spor Bilimleri Dergisi, 19(3), 156–167.

Diaz, R., Miller, E. K., Kraus, E., & Fredericson, M. (2019). Impact of adaptive sports participation on quality of life. Sports Medicine and Arthroscopy Review, 27(2), 73–82.

Diener, E. (2000). Subjective well-being: The science of happiness and a proposal for a national index. American Psychologist, 55(1), 34–43. doi:10.1037/0003-066X.55.1.34

Faul, F., Erdfelder, E., Buchner, A., & Lang, A. G. (2009). G*Power 3.1: Tests for correlation and regression analyses. Behavior Research Methods, 41(4), 1149–1160. doi:10.3758/BRM.41.4.1149

Groff, D. G., Lundberg, N. R., & Zabriskie, R. B. (2009). Influence of adapted sport on quality of life: Perceptions of athletes with cerebral palsy. Disability and Rehabilitation, 31(4), 318–326.

House, R. J., & Aditya, R. N. (1997). The social scientific study of leadership: Quo vadis? Journal of Management, 23(3), 409–473.

Jondeau, E., & Rockinger, M. (2003). Conditional volatility, skewness, and kurtosis: Existence, persistence, and comovements. Journal of Economic Dynamics & Control, 27(10), 1699–1737.

Karasar, N. (2017). Bilimsel araştırma yöntemi: Kavramlar ilkeler teknikler. Ankara: Nobel Akademik Yayıncılık.

Kayama, M., Yan, G., Adams, A., & Miles, R. J. (2023). “The wheelchair really is just a piece of athletic equipment to play the sport of basketball”: The experience of college athletes with disabilities navigating social inclusion and exclusion. Children and Youth Services Review, 155, 107251.

Köker, S. (1991). Normal ve sorunlu ergenlerin yaşam doyumu düzeylerinin karşılaştırılması (Yayımlanmamış yüksek lisans tezi). Ankara Üniversitesi, Ankara.

Kozma, A., Stone, S., Stones, M. J., Hannah, T. E., & McNeil, K. (1990). Long- and short-term affective states in happiness: Model, paradigm and experimental evidence. Social Indicators Research, 22(2), 119–138.

Mark, W., Richard, H., & Richard, T. (2008). Organizational citizenship behavior in sport: Relationships with leadership, team cohesion, and athlete satisfaction. Journal of Applied Sport Psychology, 20(1), 25–41.

Morgeson, F. P., DeRue, D. S., & Karam, E. P. (2010). Leadership in teams: A functional approach to understanding leadership structures and processes. Journal of Management, 36(1), 5–39. doi:10.1177/0149206309347376

Nazarudin, M. N., Mohamad, N. H., Marjohan, J., Soh, G., & Anuar, D. (2009). Coaching leadership styles and athlete satisfactions among Malaysian university basketball team. Research Journal of International Studies, 9, 4–11.

Özdemir, G., & Ersoy, G. (2009). Interaction of nutrition, health and performance in disabled athletes. Turkish Journal of Physical Medicine and Rehabilitation, 55(3), 116–121.

Patel, H. I., & Rowe, E. (1999). Sample size for comparing linear growth curves. Journal of Biopharmaceutical Statistics, 9(2), 339–350. doi:10.1081/BIP-100101180

Shelton, C. D., Hein, S. D., & Phipps, K. A. (2022). Positive and proactive leadership: Disentangling the relationships between stress, resilience, leadership style and leader satisfaction/well-being. International Journal of Organizational Analysis, 30(2), 408–429.

Snyder, M., & Cantor, N. (2001). Understanding person-situation interactions: The role of social skills in the person-situation debate. Personality and Social Psychology Review, 5(1), 1–13. doi:10.1207/S15327957PSPR0501_1

Spaaij, R., Magee, J., & Jeanes, R. (2014). Sport and social exclusion in global society. Abingdon, Oxon: Routledge.

Vijayakumar, P. B., Morley, M. J., Heraty, N., Mendenhall, M. E., & Osland, J. S. (2018). Leadership in the global context: Bibliometric and thematic patterns of an evolving field. In Advances in Global Leadership (pp. 31–72). Bingley, UK: Emerald Publishing Limited.

World Health Organization. (2023). WHO global disability action plan 2014–2021: Better health for all people with disability. Geneva, Switzerland: WHO Press.

Yurdakul, S., & Kosa, G. (2023). Hizmetkâr liderliğin iş yaşam kalitesine etkisinde: Mesleki canlılığın aracı rolü. İşletme Araştırmaları Dergisi, 15(2), 1100–1115.

Zabala-Dominguez, O., Rubio Florido, I., Lázaro Fernández, Y., & Borrajo Mena, E. (2023). Life satisfaction and psychological capital in athletes with physical disabilities. Behavioral Sciences, 13(12), 1010.

İndir

Yayınlanmış

15-02-2026

Nasıl Atıf Yapılır

Alp, H. (2026). Tekerlekli Sandalye Basketbolcularının Liderlik Yönelimlerinin Yaşam Tatminine Etkisi. Genç Spor Akademi Dergisi, 2(1), 67–81. https://doi.org/10.5281/zenodo.18505705

Sayı

Bölüm

Makaleler